James Oliver Curwood należał w pierwszych dekadach XX wieku do najpopularniejszych amerykańskich autorów powieści przygodowych. Opisywał bezkresne lasy, skute lodem rzeki, samotne osady, traperów, funkcjonariuszy kanadyjskiej policji konnej oraz zwierzęta walczące o przetrwanie. Choć jego książki pełne są pościgów, tajemnic i dramatycznych zwrotów akcji, ich prawdziwym bohaterem pozostaje przyroda – potężna, piękna i rządząca się własnymi prawami.
Dzieciństwo przyszłego pisarza
James Oliver Curwood urodził się 12 czerwca 1878 roku w Owosso, niewielkim mieście w stanie Michigan. Jego ojciec prowadził zakład szewski, jednak kłopoty finansowe zmusiły rodzinę do przeprowadzki na farmę w Ohio. Tam kilkuletni James poznał ciężką pracę, samotność oraz życie blisko natury. Już jako dziewięciolatek próbował pisać pierwsze opowiadania. Po kilku latach Curwoodowie powrócili do Owosso, z którym pisarz pozostał związany niemal do końca życia.
Curwood nie był wzorowym uczniem. Więcej niż szkolne lekcje interesowały go wyprawy do lasu, polowania, obserwowanie zwierząt i wymyślanie niezwykłych historii. Nie ukończył szkoły średniej – został z niej usunięty w dziesiątej klasie – lecz mimo to zdał egzaminy wstępne na Uniwersytet Michigan. W 1898 roku rozpoczął naukę na wydziale anglistyki, zamierzając przygotować się do pracy dziennikarskiej. Po dwóch latach porzucił jednak studia i wybrał praktyczne doświadczenie w redakcji.
Od reportera do zawodowego pisarza
Pierwsze lata pracy dziennikarskiej nie zapowiadały jeszcze wielkiej kariery. Curwood zatrudnił się w „Detroit News-Tribune”, gdzie początkowo powierzano mu mało znaczące zadania. Stracił posadę po popełnieniu błędu w jednym z tekstów, pracował przez pewien czas dla przedsiębiorstwa farmaceutycznego, a następnie powrócił do gazety. Z czasem awansował na stanowisko zastępcy redaktora, lecz jego prawdziwą ambicją pozostawało pisanie literatury.
Jeszcze jako bardzo młody człowiek wysyłał opowiadania do czasopism. Pierwszym tekstem, za który otrzymał wynagrodzenie, było opowiadanie Across the Range, sprzedane za pięć dolarów. Początkowo honoraria były niewielkie, a kolejne redakcje często odrzucały jego utwory. Curwood pisał jednak niezwykle systematycznie. Stopniowo zdobywał doświadczenie, uczył się budowania napięcia i dostosowywał swoje historie do oczekiwań czytelników popularnych magazynów. W 1907 roku zrezygnował z pracy redakcyjnej, aby całkowicie poświęcić się literaturze.
Pierwsze powieści Curwooda ukazały się w 1908 roku. Były to The Courage of Captain Plum (Odwaga kapitana Pluma) oraz The Wolf Hunters, znane polskim czytelnikom jako Łowcy wilków. Druga z nich zapoczątkowała cykl przygodowy kontynuowany w The Gold Hunters, czyli Łowcach złota. Już w tych książkach pojawiły się elementy charakterystyczne dla późniejszej twórczości pisarza: wyprawa w nieznane, młodzi bohaterowie poddawani próbom odwagi, zagadki, ukryte skarby oraz dzika przyroda Północy.
Odkrycie kanadyjskiej Północy
Przełomowe znaczenie dla twórczości Curwooda miały podróże do Kanady. W 1909 roku wyruszył po raz pierwszy w głąb północno-zachodnich obszarów kraju. Przez następne osiemnaście lat regularnie powracał na Północ, spędzając niekiedy nawet pół roku z dala od miast. Podróżował łodziami i psimi zaprzęgami, przebywał z traperami, poznawał życie mieszkańców odległych osad i budował drewniane chaty, w których mógł mieszkać oraz pracować.
Pisarz odwiedzał rozległe obszary rozciągające się od rejonu Wielkich Jezior po okolice Zatoki Hudsona i północno-zachodnią Kanadę. Zbierał opowieści o zaginionych podróżnikach, przemytnikach, poszukiwaczach złota i funkcjonariuszach Królewskiej Kanadyjskiej Policji Konnej. Obserwował zachowanie wilków, niedźwiedzi, psów zaprzęgowych, lisów i bobrów. Wiele szczegółów odnalezionych później w jego książkach wynikało z bezpośrednich doświadczeń, choć Curwood chętnie przekształcał rzeczywistość, podporządkowując ją prawom powieści przygodowej.
Kanadyjska Północ stała się dla niego czymś więcej niż tylko miejscem akcji. Była niemal odrębnym światem – krainą położoną poza cywilizacją, w której człowiek zostaje pozbawiony społecznych masek i musi ujawnić swój prawdziwy charakter. W miastach można ukrywać tchórzostwo, chciwość lub fałsz. W puszczy każda decyzja ma natychmiastowe konsekwencje, a przetrwanie zależy od odwagi, uczciwości, wytrzymałości i umiejętności współpracy.
Północ jako literacki mit
Curwood nie opisywał Kanady w sposób reporterski. Tworzył własny mit „Bożego kraju” – przestrzeni czystej, surowej i moralnie przeciwstawionej wielkim miastom. Północ bywa u niego niebezpieczna, ale zarazem uzdrawiająca. Bohaterowie, którzy trafiają do puszczy, odnajdują utracony sens życia, odzyskują siły albo otrzymują możliwość rozpoczęcia wszystkiego od nowa.
Ważną rolę odgrywa w tych powieściach samotność. Postacie przemierzają ogromne przestrzenie, często nie spotykając przez wiele dni drugiego człowieka. Cisza lasu i zimowa pustka nie są jednak przedstawiane wyłącznie jako zagrożenie. Pozwalają bohaterom zastanowić się nad sobą i uwolnić od ciężaru przeszłości. Przyroda staje się próbą charakteru, ale także schronieniem dla ludzi skrzywdzonych, ściganych lub niesłusznie oskarżonych.
W książkach Curwooda granica między cywilizacją a dzikością nie pokrywa się z granicą między dobrem i złem. Człowiek elegancki i wykształcony może okazać się bezwzględnym przestępcą, natomiast prosty traper lub samotnik może kierować się szlachetnym kodeksem. Prawdziwe człowieczeństwo poznaje się nie po pozycji społecznej, lecz po stosunku do słabszych, zwierząt i otaczającego świata.
Powieści o zwierzętach
Najbardziej rozpoznawalną częścią dorobku Curwooda pozostają utwory, w których zwierzęta występują jako główni bohaterowie. Autor nie ograniczał się do przedstawiania ich jako pomocników człowieka. Próbował opowiadać świat z ich perspektywy, przypisując im pamięć, przywiązanie, strach, poczucie zagrożenia oraz zdolność podejmowania decyzji.
Wydany w 1914 roku Kazan (Kazan i Szara Wilczyca) przedstawia losy psa o wilczych cechach, rozdartego między przywiązaniem do ludzi a instynktem ciągnącym go ku dzikiej puszczy. Towarzysząca mu Szara Wilczyca nie jest jedynie tłem dla przygód tytułowego bohatera. Tworzy z Kazanem parę opartą na wierności, współpracy i wzajemnej ochronie. Historia zwierząt przeplata się z losami ludzi, ale nie zostaje im całkowicie podporządkowana.
Kontynuację tej opowieści stanowi Baree, Son of Kazan z 1917 roku, wydawany po polsku pod różnymi tytułami, między innymi jako Baree, syn Kazana i Szarej Wilczycy. Tytułowy bohater, będący potomkiem Kazana i wilczycy, dorasta na pograniczu dwóch światów. Z jednej strony jest dzikim zwierzęciem, z drugiej – zachowuje odziedziczoną po psim ojcu zdolność przywiązania do człowieka.
W Nomads of the North, czyli Włóczęgach Północy, autor połączył losy niedźwiadka i psa. Zwierzęta uczą się wspólnego życia, przemierzając niebezpieczną krainę i stawiając czoło kolejnym zagrożeniom. W powieści tej szczególnie wyraźne jest przekonanie Curwooda, że przyjaźń, lojalność i współpraca nie są wyłącznie ludzkimi cechami.
Jednym z najważniejszych utworów zwierzęcych pisarza pozostaje The Grizzly King z 1916 roku, znany między innymi w mocno skróconej wersji jako Władca skalnej doliny. Jego głównym bohaterem jest wielki niedźwiedź grizzly, obserwowany nie jako potwór czy łowieckie trofeum, lecz jako istota broniąca własnego terytorium i prawa do życia. Powieść stała się podstawą filmu Niedźwiedź w reżyserii Jeana-Jacques’a Annauda, którego premiera odbyła się w 1988 roku.
Z dzisiejszej perspektywy antropomorfizacja zwierząt może czasami wydawać się nadmierna. Curwood przypisuje im sposób myślenia bardzo zbliżony do ludzkiego, a ich przygody buduje zgodnie z zasadami melodramatu. Jednocześnie właśnie dzięki temu miliony czytelników zaczęły postrzegać dzikie zwierzęta nie tylko jako zdobycz, szkodniki lub źródło futer, lecz jako odczuwające istoty posiadające własne potrzeby i miejsce w świecie.
Tajemnice, pościgi i historie miłosne
Nie wszystkie książki Curwooda są powieściami zwierzęcymi. Znaczną część jego twórczości stanowią historie przygodowo-romansowe. Ich bohaterami bywają funkcjonariusze policji konnej, traperzy, poszukiwacze złota, uciekinierzy, ludzie oskarżeni o przestępstwa oraz kobiety próbujące przetrwać w niebezpiecznym otoczeniu.
W The Danger Trail (Niebezpieczny szlak) autor połączył opowieść o wyprawie w dzikie tereny z romansem i kryminalną tajemnicą. The Flower of the North, znany jako Kwiat Dalekiej Północy, opowiada o konflikcie interesów, lojalności i uczuciu rozwijającym się wśród niebezpieczeństw kanadyjskiego pogranicza. God’s Country and the Woman oraz The Hunted Woman przedstawiają kobiety ścigane, zagrożone lub próbujące uwolnić się spod władzy bezwzględnych mężczyzn.
Szczególnie wielki sukces odniosła powieść The River’s End z 1919 roku, wydawana w skróconej i przeinaczonej wersji po polsku jako Tajemnica Johna Keitha. Jej bohaterem jest człowiek ścigany przez prawo, który odkrywa, że jest niezwykle podobny do funkcjonariusza mającego doprowadzić go przed sąd. Podobieństwo to prowadzi do zamiany tożsamości i staje się początkiem historii łączącej powieść sensacyjną, romans, dramat psychologiczny oraz opowieść o moralnym odrodzeniu. Pierwsze wydanie książki sprzedało się w nakładzie przekraczającym sto tysięcy egzemplarzy, umacniając pozycję Curwooda jako autora bestsellerów.
Do najbardziej charakterystycznych późniejszych powieści należą The Country Beyond – Kraj poza horyzontem, The Courage of Marge O’Doone – Dziewczyna spoza szlaku, The Alaskan – Na końcu świata, The Ancient Highway oraz The Black Hunter – Czarny Łowca. W ostatnim z tych utworów Curwood zwrócił się ku historii osiemnastowiecznej Ameryki Północnej. Romans, zemsta, konflikt francusko-brytyjski i wielka polityka zostają tu połączone z klasyczną opowieścią o człowieku tajemniczym, niesłusznie ocenianym i kierującym się własnym kodeksem honorowym.
Kobiety w powieściach Curwooda
Choć autor tworzył przede wszystkim dla masowego odbiorcy swojej epoki, kobiece postacie w jego książkach często odgrywają ważniejszą rolę, niż sugerowałby tradycyjny schemat przygodowego romansu. Bohaterki bywają narażone na porwanie, przemoc lub prześladowanie, lecz nie zawsze pozostają biernymi ofiarami. Potrafią podejmować decyzje, przetrwać w dzikim terenie, przeciwstawić się przestępcom i wpłynąć na przemianę męskiego bohatera.
Miłość w utworach Curwooda ma zwykle znaczenie moralne. Nie jest tylko nagrodą czekającą po zakończeniu przygody. Uczucie pozwala bohaterowi zerwać z dawnym życiem, odzyskać wiarę w siebie albo zrezygnować z zemsty. Romans łączy się więc z charakterystycznym dla pisarza motywem drugiej szansy.
Z drugiej strony w wielu książkach widoczne są konwencje typowe dla początku XX wieku: idealizowanie kobiecej niewinności, podział na bohaterki „czyste” i moralnie podejrzane oraz przekonanie, że ostatecznym spełnieniem kobiety jest małżeństwo. Podobnie jak w przypadku opisów rdzennych mieszkańców Kanady, współczesny czytelnik powinien uwzględniać historyczny kontekst tych przedstawień.
Styl pisarski
Curwood nie należał do literackich eksperymentatorów. Pisał jasno, dynamicznie i obrazowo. Rozdziały często kończył w dramatycznych momentach, zachęcając czytelnika do dalszej lektury. Wynikało to częściowo z doświadczenia zdobytego podczas publikowania utworów w odcinkach na łamach czasopism.
Jego proza ma charakter niemal filmowy. Autor chętnie zmienia miejsce akcji, prowadzi równolegle kilka wątków i korzysta z gwałtownych zwrotów wydarzeń. Bohaterowie ścigają się przez lasy, przemierzają zamarznięte rzeki, ukrywają przed prześladowcami, walczą z pożarami, burzami śnieżnymi i dzikimi zwierzętami. Opisy przyrody spowalniają jednak tempo narracji, pozwalając odbiorcy odczuć ogrom przestrzeni i majestat krajobrazu.
Postacie Curwooda są zazwyczaj wyraziście zarysowane. Dobro i zło łatwo rozpoznać, przestępcy bywają bezwzględni, a szlachetni bohaterowie gotowi do poświęceń. Krytycy zarzucali pisarzowi melodramatyzm oraz uproszczenia, ale właśnie czytelność konfliktów moralnych stanowiła jeden z powodów jego popularności. Odbiorca wiedział, komu powinien kibicować, a jednocześnie mógł liczyć na tajemnicę, romans i serię niebezpiecznych przygód.
Od myśliwego do obrońcy przyrody
W młodości Curwood był zapalonym myśliwym. Polowanie traktował jako próbę odwagi, sposób poznawania dzikich terenów i naturalną część życia na pograniczu. Z czasem jego poglądy zaczęły się jednak zmieniać. Według relacji biograficznych szczególne znaczenie miało spotkanie z wielkim niedźwiedziem, którego pisarz próbował upolować. Zwierzę miało możliwość zaatakowania bezbronnego człowieka, lecz odeszło. Doświadczenie to wpłynęło na późniejszy stosunek Curwooda do zabijania dzikich zwierząt. Swoją przemianą Curwood opisał w autobiograficznej książce Kraj Boga: moja droga do szczęścia – od myśliwego do obrońcy przyrody.
W ostatnim okresie życia pisarz aktywnie angażował się w ochronę przyrody Michigan. Popierał ograniczanie sezonów łowieckich, zalesianie zniszczonych terenów, ochronę młodych jeleni, zapobieganie pożarom lasów, walkę z zanieczyszczeniem wód oraz racjonalne gospodarowanie zasobami naturalnymi. Materiały zachowane w Bentley Historical Library pokazują, że jego działalność nie ograniczała się do publicznych deklaracji – prowadził korespondencję, uczestniczył w sporach dotyczących polityki środowiskowej i wywierał nacisk na stanowe instytucje.
1 stycznia 1927 roku Curwood został powołany do Michigan Conservation Commission. Jego poglądy nie zawsze spotykały się z aprobatą myśliwych, przedsiębiorców oraz urzędników. Był jednak przekonany, że człowiek nie ma prawa bez ograniczeń niszczyć świata, od którego zależy jego własne życie.
Przemiana myśliwego w obrońcę przyrody znalazła odzwierciedlenie w książkach. We wcześniejszych powieściach polowanie jest często elementem przygody, natomiast w późniejszych coraz wyraźniej pojawia się współczucie dla ściganych zwierząt. Człowiek uzbrojony w karabin przestaje być bezdyskusyjnym panem natury. Bywa intruzem, który zaburza istniejącą równowagę.
Curwood Castle – zamek pisarza
Sukces literacki przyniósł Curwoodowi znaczny majątek. W latach 1922–1923 nad rzeką Shiawassee w Owosso zbudował niezwykłą pracownię przypominającą niewielki francuski lub normandzki zamek. Budynek, nazywany dziś Curwood Castle, nie był zwykłym domem. Nie znajdowały się w nim sypialnie ani jadalnia. Służył jako gabinet pisarski, biblioteka oraz miejsce spotkań z gośćmi i przedstawicielami przemysłu filmowego.
W największej wieży mieściła się pracownia, z której Curwood spoglądał na rzekę. Zamek miał symbolizować sukces człowieka, który zaczynał w ubogim domu, bez ukończonej szkoły średniej, a dzięki wytrwałości stał się jednym z najchętniej czytanych autorów swojej epoki.
Po śmierci pisarza budynek przeszedł na własność miasta. Służył między innymi jako ośrodek młodzieżowy i siedziba instytucji oświatowych, a od 1970 roku funkcjonuje jako muzeum przechowujące pamiątki związane z Curwoodem. Został także wpisany do amerykańskiego rejestru miejsc historycznych.
Curwood i kino
Twórczość Curwooda od początku znakomicie nadawała się do ekranizacji. Wyraziste konflikty, egzotyczne plenery, pościgi, pojedynki, dzikie zwierzęta i romantyczne historie przyciągały producentów już w epoce kina niemego. Pisarz tworzył scenariusze, współpracował z wytwórniami i angażował się w realizację filmów.
Jednym z najważniejszych wczesnych obrazów było Back to God’s Country z 1919 roku z Nell Shipman w roli głównej. Film oparto na opowiadaniu Curwooda, a nazwisko pisarza wykorzystano jako ważny element promocji. Kolejne wersje tej historii powstały w 1927 i 1953 roku. Ekranizowano również Kazana, Baree, Son of Kazan, The Wolf Hunters, The Gold Hunters, Nomads of the North, Isobel oraz wiele krótszych utworów.
Popularność adaptacji sprawiła, że Curwood stał się jednym z pisarzy łączących dziewiętnastowieczną tradycję powieści przygodowej z nowoczesną kulturą masową. Jego historie funkcjonowały równocześnie jako książki, teksty prasowe i widowiska filmowe.
Najbardziej znaną późną adaptacją pozostaje Niedźwiedź Jeana-Jacques’a Annauda. Film zachował podstawową ideę The Grizzly King: pokazanie świata z perspektywy zwierzęcia i podważenie obrazu myśliwego jako bezwarunkowo pozytywnego bohatera. Międzynarodowy sukces obrazu przypomniał nazwisko Curwooda publiczności wiele dziesięcioleci po jego śmierci.
Ostatnie lata i niespodziewana śmierć
Curwood prowadził bardzo aktywne życie. Pisał, podróżował, angażował się w produkcję filmową i działalność na rzecz ochrony przyrody. Był przekonany, że dzięki ruchowi, odpowiedniej diecie i życiu blisko natury dożyje stu lat.
W 1927 roku jego stan zdrowia gwałtownie się pogorszył. Przyczyną było zakażenie krwi, które według rodzinnych przekazów mogło rozwinąć się po ukąszeniu pająka koło jego chaty nad rzeką Au Sable lub użądleniu podczas wyprawy na Florydę. Informacja o ukąszeniu pająka, często powtarzana w biografiach, nie została jednak jednoznacznie potwierdzona, dlatego należy traktować ją jako prawdopodobne, lecz nie pewne wyjaśnienie. Curwood zmarł 13 sierpnia 1927 roku w Owosso. Miał zaledwie 49 lat.
Część jego utworów ukazała się już pośmiertnie. Należały do nich The Plains of Abraham – Równiny Abrahama, The Crippled Lady of Peribonka – Kaleka Dama z Peribonki, Green Timber, autobiograficzny Son of the Forests – Syn lasów oraz Falkner of the Inland Seas – Falkner z mórz śródlądowych. Niedokończony Green Timber został uzupełniony przez sekretarkę pisarza, Dorotheę A. Bryant.
Curwood w Polsce
Książki Curwooda wcześnie trafiły do polskich czytelników i przez dziesięciolecia ukazywały się w licznych przekładach oraz adaptacjach. Szczególną popularnością cieszyły się powieści zwierzęce i historie rozgrywające się na kanadyjskiej Północy: Szara Wilczyca, Bari, syn Szarej Wilczycy, Włóczęgi Północy, Łowcy wilków oraz Łowcy złota. Międzywojenne, powtarzane następnie przez lata tłumaczenia Jerzego Marlicza należy jednak uznać za adaptacje oryginalnych powieści, ze względu na liczne skróty, przeinaczenia, zmiany tytułów, a niekiedy i dopiski tłumacza.
W Polsce Curwood bywał często zaliczany do literatury młodzieżowej. Takie przyporządkowanie nie oddaje jednak całego charakteru jego twórczości. Wiele powieści zawiera wątki kryminalne, brutalne konflikty, skomplikowane historie tożsamości, romanse oraz refleksje dotyczące winy, sprawiedliwości i możliwości moralnej przemiany. Utwory takie jak Tajemnica Johna Keitha, Czarny Łowca, Kraj poza horyzontem czy Kaleka Dama z Peribonki były pisane przede wszystkim dla dorosłego odbiorcy.
Różnorodność polskich tytułów może dziś powodować zamieszanie. Ta sama książka bywała wydawana pod kilkoma nazwami, a niektóre dawne przekłady skracano, przerabiano lub dostosowywano do młodzieżowego czytelnika. Współczesne pełne tłumaczenia pozwalają lepiej poznać Curwooda nie tylko jako autora historii o psach i wilkach, lecz także jako sprawnego twórcę powieści sensacyjnych, romansów oraz historycznych opowieści przygodowych.
Curwood i Jack London
James Oliver Curwood jest często porównywany z Jackiem Londonem. Obaj pisali o północnych pustkowiach, poszukiwaczach złota, psach zaprzęgowych i człowieku wystawionym na działanie bezlitosnej natury. Łączyła ich fascynacja zwierzętami oraz przekonanie, że życie poza cywilizacją odsłania podstawowe prawa istnienia.
Różnice między nimi są jednak wyraźne. London częściej ukazywał świat jako arenę bezwzględnej walki, w której zwycięża silniejszy lub lepiej przystosowany. Jego proza bywa pesymistyczna, ironiczna i społecznie krytyczna. Curwood pozostawał bardziej romantyczny. Wierzył w moralną przemianę, odkupienie win i uzdrawiającą moc przyrody. Nawet gdy prowadził bohaterów przez dramatyczne wydarzenia, częściej zmierzał ku przywróceniu ładu niż ku ukazaniu nieuchronnej klęski.
London był bardziej bezwzględnym obserwatorem, Curwood – twórcą mitu. Pierwszy pytał, czy człowiek rzeczywiście różni się od walczącego o życie zwierzęcia. Drugi starał się przekonać, że kontakt z naturą może uczynić człowieka lepszym.
Dlaczego warto czytać Curwooda?
Twórczość Curwooda należy do literatury popularnej i nie należy udawać, że jest wolna od uproszczeń. Autor chętnie korzystał ze zbiegów okoliczności, tajemnic pochodzenia, niezwykłego podobieństwa bohaterów, gwałtownych nawróceń i melodramatycznych scen. Jego wizja Północy była romantyczna, a niektóre przedstawienia kobiet i rdzennych mieszkańców Ameryki odzwierciedlają stereotypy epoki.
Jednocześnie najlepsze książki Curwooda zachowały niezwykłą siłę narracyjną. Autor potrafił stworzyć atmosferę mroźnej nocy, ciszy puszczy i niepokoju towarzyszącego samotnej wędrówce. Umiał prowadzić akcję, budować zagadkę i sprawić, by czytelnik przejmował się losem zarówno człowieka, jak i zwierzęcia.
Współczesna popularność literatury ekologicznej pozwala dostrzec w jego twórczości także idee wykraczające poza dawną powieść przygodową. Curwood pokazuje świat, w którym człowiek nie jest jedynym właścicielem ziemi. Zwierzęta posiadają własne życie, las nie jest wyłącznie źródłem drewna, a rzeka nie służy jedynie jako droga transportowa. Przyroda może istnieć bez człowieka, lecz człowiek bez przyrody traci nie tylko środki do życia, ale również ważną część samego siebie.
Dziedzictwo pisarza Północy
James Oliver Curwood napisał ponad trzydzieści książek oraz setki opowiadań, artykułów i tekstów publikowanych w czasopismach. Jego utwory tłumaczono na wiele języków, wielokrotnie ekranizowano i wznawiano długo po śmierci autora. Archiwum obejmujące rękopisy, korespondencję, materiały filmowe i dokumenty związane z działalnością ekologiczną znajduje się w zbiorach University of Michigan.
Najtrwalszym osiągnięciem Curwooda nie jest jednak liczba wydanych powieści ani ich dawny sukces handlowy. Pisarz stworzył sugestywny obraz Północy jako krainy wolności, próby i odrodzenia. Dla wielu czytelników to właśnie jego książki były pierwszym spotkaniem z kanadyjską puszczą, wilczymi stadami, psimi zaprzęgami i niedźwiedziami przemierzającymi górskie doliny.
Curwood zaczynał jako myśliwy poszukujący przygód, lecz zakończył życie jako jeden z najbardziej rozpoznawalnych obrońców przyrody swojej epoki. W jego biografii i twórczości odbija się głęboka przemiana stosunku człowieka do dzikiego świata: od pragnienia jego zdobycia i podporządkowania do potrzeby zrozumienia oraz ochrony.
Dlatego jego powieści pozostają czymś więcej niż nostalgiczną rozrywką. Są świadectwem czasów, w których odległe obszary Ameryki Północnej wciąż wydawały się niepoznane, a jednocześnie zapowiedzią współczesnego przekonania, że dzika przyroda posiada wartość niezależną od korzyści, jakie może przynieść człowiekowi.
Pełna biografia Jamesa Olivera Curwooda:
