„Wampir” Aleksego Konstantynowicza Tołstoja to gotycka opowieść rozgrywająca się wśród moskiewskich salonów i starych podmiejskich rezydencji. Podczas balu młody Runewski spotyka tajemniczego Rybarenko, który twierdzi, że wśród gości znajdują się upiory – brygadierowa Sugrobina oraz radca Telajew, ludzie rzekomo od dawna nieżyjący. Runewski uznaje rozmówcę za szaleńca, lecz zakochuje się […]
Klasyka zagraniczna
Vernon Lee, Widmowy kochanek (seria Najlepsze powieści gotyckie)
„Widmowy kochanek” to gotycka opowieść o małżeństwie żyjącym w starym dworze Okehurst. Do posiadłości przybywa malarz, aby sportretować Williama Oke’a i jego żonę Alice. Szybko odkrywa, że niezwykła, chłodna kobieta jest obsesyjnie zafascynowana historią swojej siedemnastowiecznej przodkini – również Alice – która miała romans z poetą Christopherem Lovelockiem i uczestniczyć […]
Gaston Leroux, Mordercza maszyna
„Mordercza maszyna” jest kontynuacją „Krwawej Lalki” i rozwija historię Bénédicta Massona, introligatora skazanego na śmierć za serię makabrycznych zabójstw. Po jego egzekucji na ulicach Paryża pojawia się jednak tajemniczy Gabriel – niezwykle piękna, potężna istota o zachowaniu automatu i piśmie zmarłego. To dzieło starego zegarmistrza Norberta oraz uczonego Jacques’a Cotentina, […]
Do poczytania: Karel Čapek, Trzej (opowiadanie z tomu „Kłopotliwe opowieści”)
Słońce, które od rana paliło żółtą ścianę przeciwległych podwórek, powoli przesunęło się w uporczywej ciszy. Ściany naprzeciw są już w cieniu, wydaje się nawet, jakby od tego trochę się ochłodziło. Teraz wąski pas słonecznego światła zatrzymał się na framudze okna, będzie się rozszerzał, a kiedy wpadnie do pokoju, mężczyzna obok […]
Karel Čapek, Kłopotliwe opowieści: opowiadania o zdradach małżeńskich (Trapné povídky)
Kłopotliwe opowieści Karela Čapka to zbiór o zdradzie małżeńskiej, ale nie w sensacyjnym, romansowym ujęciu. Autor interesuje się przede wszystkim tym, co zdrada robi z człowiekiem: jak niszczy dumę, wprowadza upokorzenie, uruchamia litość, egoizm, zazdrość, wstyd i społeczne okrucieństwo. W opowiadaniu Ojcowie pogrzeb dziecka odsłania dramat rodziny, w której wszyscy […]
Do poczytania: Karel Čapek, Poczekalnia (opowiadanie z tomu „Boskie męki”)
Przetrwam noc w restauracji – myślał Záruba, gdy pociąg już dojeżdżał – albo wyciągnięty gdzieś w poczekalni; prześpię trzy albo cztery godziny i pierwszym porannym pociągiem pojadę dalej. Boże, tylko szybko! jeszcze jest nadzieja i wszystko można ocalić; ach, tyle godzin!Lecz restauracja była już zamknięta, a jedyną poczekalnię wypełnił transport […]
Do poczytania: Karel Čapek, Ślad (opowiadanie z tomu „Boskie męki”)
Spokojnie, bez końca padał śnieg na zamarznięty kraj. Ze śniegiem zawsze spada cisza – pomyślał Boura, ukryty w jakiejś budzie – i było mu zarazem uroczyście i smutno, bo czuł się samotny w rozległym krajobrazie. Ziemia przed jego oczami upraszczała się, jednoczyła i rozszerzała, wyrównana w białych falach i nierozorana […]
Karel Čapek, Boskie męki: opowiadania kryminalno-filozoficzne
Karel Čapek w tomie Boskie męki pokazuje kryminał w najczystszej, a zarazem najbardziej niepokojącej postaci: nie jako prostą zagadkę do rozwiązania, lecz jako pęknięcie w porządku świata. Pojedynczy ślad na dziewiczym śniegu, zniknięcie młodej dziewczyny, ciało znalezione pod skalną ścianą, nagły zbieg okoliczności, gest, którego znaczenia nie da się już […]
Opis Tatr w opowiadaniu „Straszna zemsta” Nikołaja Gogola (1831-32)
Daleko od ziem ukraińskich, przejechawszy Polskę i minąwszy ludne miasto Lemberg, ciągną się rzędami wysokie, spiczaste góry. Góra za górą, jak kamiennymi łańcuchami, przerzucają się w prawo i w lewo, obejmując ziemię kamienną potęgą, by nie wdarło się w nią hałaśliwe i burzliwe morze. Idą te kamienne łańcuchy ku Wołoszczyźnie […]
Czy Nikołaj Gogol był antyrosyjski? Rozważania na podstawie wczesnego zbioru opowiadań „Wieczory na chutorze w pobliżu Dikańki”
W „Wieczorach na chutorze w pobliżu Dikańki” stosunek do Rosjan nie zostaje wyrażony w formie publicystycznej deklaracji, lecz rozlewa się po całym zbiorze w języku postaci, w ludowych porzekadłach, w żartach, porównaniach i scenach konfrontujących ukraińską prowincję z rosyjskim centrum. Gogol nie pisze tu traktatu politycznego, ale buduje świat, w […]