Berezyna, czyli córka trzeciego pułku Walerego Przyborowskiego to powieść historyczno-przygodowa z czasów wyprawy Napoleona na Moskwę w 1812 roku. Akcja zaczyna się w polskim obozie pod płonącą Moskwą, wśród żołnierzy trzeciego pułku piechoty. Na pierwszy plan wysuwa się młody dobosz Stach Podoski, zwany Prymasem: sprytny, gadatliwy, odważny chłopak, który rozśmiesza batalion, ale w chwili próby okazuje się prawdziwym żołnierzem. Towarzyszą mu m.in. naiwny Podlasiak Ildefons Rojek i trębacz Lewek Pistolet, warszawski Żyd marzący kiedyś o wojennej sławie, a teraz przerażony okrucieństwem kampanii.
Książka pokazuje odwrót Wielkiej Armii spod Moskwy: głód, mróz, chaos, maruderów, kozackie napady i coraz bardziej dramatyczną walkę o przetrwanie. W tę wojenną zawieruchę wpisana jest historia małej Zosi Kierzgajłłówny, odnalezionej i ocalonej przez polskich żołnierzy. Dziewczynka, chora i bezbronna, zostaje przygarnięta przez batalion, który traktuje ją jak własne dziecko. Jej los staje się sprawą honoru pułku.
Powieść łączy humor żołnierskich rozmów z obrazami klęski napoleońskiej wyprawy. Przyborowski pisze o odwadze, koleżeństwie, patriotyzmie i ludzkiej dobroci, która potrafi przetrwać nawet wśród głodu, zimna i śmierci nad Berezyną.