Zestaw 14 opowieści przeważnie o charakterze satyrycznym, uzupełniające poprzednie zbiory.
Poniżej skróty opowiadań:
Metzengerstein – Opowieść o dziedzicznym konflikcie dwóch węgierskich rodów: Metzengersteinów i Berlifitzingów. Młody baron Fryderyk Metzengerstein, owładnięty obsesją na punkcie olbrzymiego konia, podejrzewanego o nadprzyrodzone pochodzenie, stopniowo pogrąża się w szaleństwie, które prowadzi do tragicznego finału.
Lionizing – Prześmiewcza historia Roberta Jonesa, który od dziecka obsesyjnie zajmuje się studiowaniem nosologii (nauki o nosach). Dzięki rozmiarowi swojego nosa zdobywa popularność, lecz jego kariera kończy się, gdy w pojedynku odstrzeliwa nos ważnemu dygnitarzowi, co prowadzi do jego upadku.
Jak napisać artykuł w stylu Blackwooda – Humorystyczny poradnik, w którym Poe parodiuje dramatyczne i przesadzone artykuły publikowane w popularnym magazynie Blackwood’s Magazine. Główna bohaterka, panna Zenobia, uczy się, jak stworzyć „intensywny” artykuł, wplątując się w coraz bardziej absurdalne sytuacje.
Dziwny przypadek – Kontynuacja losów panny Zenobii, która wpada w kolejne kłopoty, starając się napisać artykuł w stylu Blackwooda. W rezultacie zostaje… uwięziona przez mechanizm zegara w dzwonnicy, co prowadzi do groteskowych rozważań nad własnym losem.
Diabeł w dzwonnicy – Opowiadanie satyryczne o miasteczku Vondervotteimittiss, gdzie wszystko kręci się wokół zegarów i kapusty. Spokój mieszkańców zakłóca przybycie diabelskiego nieznajomego, który rozstraja zegar miejski, siejąc chaos w społeczności.
Człowiek, który został zużyty do cna – Satyrystyczna opowieść o słynnym generał-brygadierze, który w bitwie stracił niemal wszystkie części ciała. Podczas spotkania z narratorem okazuje się, że jego imponująca postać to efekt perfekcyjnej rekonstrukcji mechanicznej – z człowieka pozostały tylko skrawki. Poe wyśmiewa kult wojskowości i „mechaniczne” podejście do człowieka.
Nie zakładaj się nigdy z diabłem o swoją głowę – Groteskowa historia Toby’ego Dammit’a, wiecznego sceptyka i hazardzisty, który lekceważy wszelkie moralne ostrzeżenia. Zakłada się z diabłem o własną głowę – i przegrywa, co prowadzi do makabrycznego zakończenia, z ironicznym komentarzem narratora.
Cwaniakowanie – Krótki esej, w którym Poe analizuje sztukę „cwaniakowania” (czyli naciągania i drobnych oszustw). Autor wymienia różne przykłady takich działań, podkreślając pomysłowość, wytrwałość i brak skrupułów cwaniaków, ale też ich skłonność do przesady, która często prowadzi ich do zguby.
Tyś jest tym człowiekiem – Poe parodiuje w tym opowiadaniu konwencję detektywistyczną. Narrator, wykorzystując zmyślne zwroty retoryczne i teatralne oskarżenie, demaskuje sprawcę morderstwa na zgromadzeniu mieszkańców. Śledztwo ukazane jest w sposób karykaturalny, pełen przesady i dramatyzmu.
Pogawędka z mumią – Narrator bierze udział w eksperymencie ożywienia starożytnej egipskiej mumii. Ku zdumieniu obecnych, ożywiona postać zaczyna wyśmiewać osiągnięcia współczesnej cywilizacji, wykazując wyższość wiedzy i techniki starożytnych Egipcjan nad nowoczesnością.
Sfinks – Narrator, obserwując przez okno przerażające, gigantyczne stworzenie sunące wzdłuż zbocza, wpada w panikę, myśląc, że to zwiastun apokalipsy. Okazuje się jednak, że „sfinks” był jedynie niewielkim owadem (ćmą), który zniekształciła perspektywa. Opowiadanie to satyra na skłonność człowieka do wyolbrzymiania własnych lęków.
Włość Arnheimska – Poe kreśli wizję idealnego ogrodu i rezydencji, w których człowiek może osiągnąć harmonię z naturą. Bohater – bogaty esteta – tworzy swoje własne, artystycznie zaplanowane królestwo, będące symbolem doskonałego piękna i spokoju. To refleksja nad sztuką, przyrodą i ich wzajemnym przenikaniem.
Von Kempelen i jego wynalazek – Opowiadanie z pogranicza satyry i science fiction, w którym tytułowy wynalazca rzekomo odkrywa sposób na produkcję złota z nikczemnych materiałów. Poe ironicznie komentuje obsesję społeczeństwa na punkcie bogactwa i sensacji, pokazując, jak łatwo ludzie ulegają pseudonaukowym rewelacjom.
Zagroda Landora – Poe przedstawia wizję idylli na łonie natury, gdzie bohater znajduje idealny dom i ogród – miejsce spokoju i ucieczki od cywilizacyjnego zgiełku. Opowiadanie pełne jest szczegółowych opisów krajobrazu i atmosfery, kreując marzenie o powrocie do prostoty i harmonii.
Bujda balonowa – Poe tworzy mistyfikację w formie reportażu, opisując rzekomą podróż balonem przez Atlantyk. Opowiadanie bazuje na autentycznym żarcie literackim Poe, który ogłosił tę historię w gazecie jako fakt, wywołując sensację. To satyra na łatwowierność czytelników i mediów.
Książka dostępna w naszej księgarni:
https://www.wydawnictwocm.pl/edgar-allan-poe-parodia-i-satyra-14-opowiesci-p-983.html