Na mogile to powieść obyczajowo-społeczna osadzona nad Wisłą w pierwszej połowie XIX wieku, otwierająca się dramatyczną sceną wielkiej powodzi. Żywioł porywa z folwarku Piaski kołyskę z niemowlęciem. Dziecko cudem ocala, odnalezione i przygarnięte przez obcych, podczas gdy jego prawdziwi rodzice – Ignacy Mur i Tekla – rozpoczynają rozpaczliwe poszukiwania syna. […]
Klasyka polska
Kornel Makuszyński, Straszliwe przygody
„Straszliwe przygody” to Makuszyński w najczystszej postaci – młody felietonista, który wszędzie wpada w tarapaty i wszystko obraca w żart. Powódź nad Dniestrem zamienia się w katastroficzną komedię, podróż na Capri i Lido w galerię groteskowych typów, Nicea i zakopiańskie pensjonaty – w scenę dla błyskotliwych kpin z letniskowej mody, […]
Kornel Makuszyński, Rzeczy wesołe
Anioł, który kocha dziewczynę spod lasu, a potem – spętany i oskubany przez ludzi – błąka się z dwiema bliznami „po operacji” i zaczyna pisać wiersze. Raj, gdzie Bóg „sfuszerował” repertuar stworzenia, Hewa paraduje w pawim ogonie, a nocny cyrk zwierząt kończy się zdradą ze starym szympansem. I wreszcie pamflet […]
Walery Przyborowski, Sokół królewski: powieść z czasów Zygmunta Augusta
Warszawa, noc zaduszna roku 1564. Trębacz każe gasić światła, deszcz siecze pod wiatr, a na Gołębiej ulicy zbiera się tłum dziadów. Do rudernej gospody wpada nieznajomy w czarnym birecie — jego głos ucisza wrzawę, a ostrze miecza i „wzbierająca Wisła” rozpraszają hałasujących jak mgłę. Kim jest ów przybysz: szlachcic, charakternik, […]
Recenzja „Hindy” – debiutanckiej powieści Walerego Przyborowskiego
Przyborowski otwiera powieść efektowną, mroczną sceną: nocna zamieć, rozświetlana łuną pożaru Szydłowa, krzyżuje się z napadem w lesie i śmiercią ojca tytułowej bohaterki. Kilka stron wystarcza, by zarysować rejestr melodramatu i realizmu: zniszczone miasteczko, dwa końskie trupy, kruki nad ciałami (co pozwala sądzić, że autor znał zapewne twórzczość Edgara Allana […]
Kornel Makuszyński, Jak pożycza się pieniędze?
Felieton pochodzi ze zbioru Ponure igraszki. W książce mojej pt. Wycinanki zamieściłem zbawienne i głębokie uwagi na temat: „jak żyć bez pieniędzy?” Dziękczynne listy, które dochodzą mnie ze wszystkich stron kraju, dowodzą, jak bardzo były potrzebne te rady, które wprowadziły wreszcie do chaosu pewien ład metodyczny, pochodzący od bardzo doświadczonego […]
Kornel Makuszyński, Dumania pod choinką
Tekst pochodzi ze zbioru „Ponure igraszki”. Choinka, jak to największemu kretynowi wiadomo, jest to mała jodełka, których tysiące kradnie się w rządowych albo dworskich lasach w połowie grudnia, poczem się je za ciężkie pieniądze sprzedaje na placu Napoleona; największe i najwspanialsze kupują bogaci Izraelici dla swoich Zbyszków i Dąbrówek, średnie […]
Kornel Makuszyński, Ponure igraszki
Kornel Makuszyński wraca w formie, którą kochamy: błyskotliwy felietonista, liryk codzienności i niepoprawny pocieszyciel. „Ponure igraszki” to kalejdoskop miniatur – od ostrzegawczej przypowieści o „atramentowej” wojnie słów i nadużytym piórze, przez poranną „radość żywota”, aż po czułe rozmowy ze smętkiem gdzieś między Alpami a Tyrreńskim brzegiem. Tu obok satyry staje […]
Walery Przyborowski, Hinda
Jest to pierwsza debiutancka powieść Walerego Przyborowskiego (autora ponad 100 powieści, z czego większość historycznych) wydana po raz pierwszy w 1869 r. i nigdy potem nie wznowiona – zapewne ze względu na kontrowersyjną jak ówczesne lata tematykę. Noc, zamieć i łuna pożaru nad Szydłowem. W śnieżnym lesie padają konie — […]
Walery Przyborowski, Bitwa pod Raszynem
To historyczno-przygodowa powieść z kampanii 1809 roku, której osią jest kilka dni poprzedzających bitwę pod Raszynem i sam dzień starcia. Poznajemy Janka – bystrego, odważnego chłopca z Łęgonic nad Pilicą – który przypadkiem podsłuchuje naradę austriackich oficerów planujących nocny podjazd do Nadarzyna i podstępne pojmanie księcia Józefa Poniatowskiego. Dowodzić ma […]