Poniżej prezentujemy przegląd najstarszych opowiadań Herberta George’a Wellsa, zebranych w 4 tomie „Opowiadań fantastycznych”. Wells sprzed „Wehikułu czasu” i swoich najbardziej znanych powieści.
OPOWIEŚĆ O XX WIEKU
Jedna z najwcześniejszych fantastycznych wizji Wellsa. W świecie końca XX wieku triumfuje niezwykły wynalazek – lokomotywa, która ma niemal sama dostarczać sobie energii. Wokół projektu szybko gromadzą się kapitał, wpływowi ludzie i powszechny zachwyt. Wells już w 1887 roku z właściwą sobie ironią pokazuje, co może się wydarzyć, gdy wiara w postęp wyprzedza zdrowy rozsądek. Błyskotliwa satyra na technikę, biznes i społeczną gorączkę wokół „wynalazku przyszłości”.
ROZMOWA Z GRYLLOTALPĄ
Czy wobec ogromu wszechświata człowiek naprawdę jest tylko nic nieznaczącą drobiną? Wells zestawia entuzjazm dla nowoczesnej nauki z prostym pytaniem o ludzką perspektywę, wartości i odpowiedzialność. Gryllotalpa zachwyca się astronomią, ewolucją i bezmiarem natury, jego rozmówca przypomina jednak, że nawet największe odkrycia nie zwalniają człowieka z obowiązków wobec innych. Krótki, dowcipny i zaskakująco aktualny dialog o granicach naukowego spojrzenia na świat.
WIZJA PRZESZŁOŚCI
Podczas letniej drzemki bohater zostaje przeniesiony do odległej epoki geologicznej. Spotyka niezwykłe istoty przekonane, że są najdoskonalszym i ostatecznym dziełem natury. Czy jednak ich pewność siebie naprawdę różni się od ludzkiego przekonania o wyjątkowości naszego gatunku? W tym krótkim tekście młody Wells po raz pierwszy tak wyraźnie podejmuje temat ewolucji, przemijania gatunków i złudzenia ludzkiej wyjątkowości – idee, które później rozwinie w Wehikule czasu.
CHRONICZNI ARGONAUCI
Literacka sensacja dla miłośników Wellsa – wstępna wersja Wehikułu czasu napisana siedem lat przed słynną powieścią. Tajemniczy doktor Nebogipfel zamieszkuje opuszczony dom w walijskiej wiosce i prowadzi eksperymenty, które miejscowym wydają się niemal czarnoksięstwem. W jego pracowni powstaje jednak coś znacznie bardziej niezwykłego: mechaniczne urządzenie zdolne przenosić człowieka w czasie. Fascynująca okazja, by zobaczyć, jak rodził się jeden z najsłynniejszych pomysłów science fiction.
WIELBICIEL SZTUKI
Czy artysta może poświęcić sztuce zbyt wiele? Alec, malarz całkowicie pochłonięty swoją pracą, podczas wieczoru spędzonego przy fortepianie zaczyna doświadczać niezwykłej wizji. Granica między twórczym natchnieniem, snem i przestrogą stopniowo się zaciera. Wells tworzy nastrojową opowieść o artyście, który musi odpowiedzieć sobie na pytanie, czy wielkie dzieło jest warte utraty tego, co naprawdę ważne. Nietypowy, bardziej psychologiczny Wells – o sztuce, ambicji, miłości i egoizmie.
WYSPA ÆPYORNISA
Rozbitek, bezludna wyspa i jajo ogromnego ptaka, który powinien był wymrzeć setki lat wcześniej. Wells zaczyna jak klasyczną opowieść podróżniczą, szybko jednak wprowadza do niej jeden z najbardziej niezwykłych pomysłów w swojej wczesnej twórczości. Z zachowanego jaja wykluwa się żywy æpyornis, a samotny bohater zyskuje niespodziewanego towarzysza. Problem w tym, że ptak rośnie – i nie zamierza pozostać łagodnym stworzeniem. Znakomite połączenie przygody, humoru i fantastyki biologicznej.
INTERES NA STRUSIACH
Pięć strusi i jeden bezcenny diament. Gdy jeden z ptaków na pokładzie statku połyka klejnot należący do bogatego pasażera, nikt nie potrafi ustalić, który to zrobił. Zwyczajne ptaki błyskawicznie zamieniają się więc w losy na loterii warte setki funtów. Pasażerowie zaczynają kalkulować, licytować i spekulować, a każdy chce przechytrzyć pozostałych. Lekka, przewrotna i bardzo zabawna opowieść Wellsa o chciwości, hazardzie i wartości rzeczy, które mogą – choć wcale nie muszą – kryć fortunę.
WŁADCA DYNAM
Ogromne dynamo zasila londyńską kolej i dla jednego z pracowników staje się czymś więcej niż maszyną. Azuma-zi, żyjący pod władzą brutalnego Holroyda, zaczyna widzieć w potężnym, huczącym urządzeniu bóstwo – bezlitosne, tajemnicze i domagające się posłuszeństwa. Wells zamienia nowoczesną elektrownię w miejsce niemal religijnej grozy. To mroczna opowieść o fascynacji techniką, przemocy i człowieku próbującym nadać sens sile, której nie rozumie. Jeden z najbardziej niepokojących tekstów tomu.
ZNAMIĘ KCIUKA
Po tajemniczym pożarze i podejrzeniu zamachu pewien wykładowca chemii postanawia rozwiązać zagadkę za pomocą najnowszych zdobyczy nauki. Kluczową rolę mają odegrać ślady pozostawione przez ludzką dłoń. Dziś identyfikacja na podstawie odcisków palców wydaje się oczywista, lecz dla czytelnika końca XIX wieku była nowością niemal futurystyczną. Wells łączy kryminał, humor i naukę, a spokojne laboratoryjne dochodzenie szybko okazuje się znacznie bardziej wybuchowe, niż przewidywał jego autor.
COŚ Z DOMU NR 7
Burzowa noc, opuszczony dom i coś dostrzeżonego w błysku pioruna. Grupa młodych ludzi wracająca z pokazu fajerwerków trafia na tajemnicę budynku numer 7. Jeden z nich wychodzi stamtąd śmiertelnie przerażony, pozostali postanawiają sprawdzić, co zobaczył. Wells znakomicie wykorzystuje konwencję opowieści o nawiedzonym domu: ciemny korytarz, gasnące zapałki i coś czekającego na schodach. Czy jednak naprawdę trzeba odwoływać się do zjawisk nadprzyrodzonych, aby wywołać prawdziwą grozę?
POLLOCK I CZŁOWIEK PORROH
Mroczna opowieść grozy rozgrywająca się między Afryką Zachodnią a Anglią. Pollock wdaje się w konflikt z człowiekiem należącym do tajemniczego Porroh i początkowo jest przekonany, że europejski racjonalizm wystarczy, by zlekceważyć miejscowe wierzenia. Wkrótce jednak zaczyna doświadczać wydarzeń, których nie potrafi racjonalnie wyjaśnić. Czy prześladuje go klątwa, czy własny strach i poczucie winy? Wells pozostawia czytelnika na niepewnej granicy między zabobonem, halucynacją i autentyczną grozą.
SZARY CZŁOWIEK
Niezwykły dodatek do historii Wehikułu czasu. Tekst pierwotnie należał do czasopiśmiennej wersji powieści, lecz nie znalazł się w późniejszym wydaniu książkowym. Podróżnik w Czasie zapuszcza się jeszcze dalej w przyszłość, do świata niemal niepodobnego do Ziemi znanej człowiekowi. Spotyka tam małe szare stworzenia o niepokojąco znajomych cechach oraz potężne istoty, które zajęły miejsce dawnych władców planety. Fascynujący „utracony fragment” Wehikułu czasu i jedna z najbardziej ponurych wizji ewolucji Wellsa.
Książka „Opowiadania fantastyczne tom 4” dostępna jest w księgarni Wydawnictwa CM.
