To historyczno-przygodowa powieść z kampanii 1809 roku, której osią jest kilka dni poprzedzających bitwę pod Raszynem i sam dzień starcia. Poznajemy Janka – bystrego, odważnego chłopca z Łęgonic nad Pilicą – który przypadkiem podsłuchuje naradę austriackich oficerów planujących nocny podjazd do Nadarzyna i podstępne pojmanie księcia Józefa Poniatowskiego. Dowodzić ma rotmistrz von Lampe, a drogę wskazać ma „przewodnik” Herszek.
Chłopak zostaje przyłapany i zamknięty w piwnicy, ale ucieka przez stary, zasypujący się loch i – zdobywszy w stajni kucyka – rusza bocznymi drogami, przeprawia się przez Pilicę i pędzi, by uprzedzić polskich ułanów oraz księcia. Po drodze mija wsie ze wskazanej przez Austriaków marszruty.
Wątek przygodowy gęstnieje: są pościgi, niewola i brawurowe ucieczki, a ważną rolę odgrywa Cynga – młody Rom, który w kluczowym momencie wybiera przyjaźń zamiast donosicielstwa. Razem próbują wyrwać się z obozu i zmienić wygląd, by bezpiecznie dotrzeć do swoich.
Kulminacją jest barwnie odmalowana bitwa pod Raszynem (19 kwietnia 1809) – z wymienionymi odcinkami walk (Raszyn, Falenty, Rawka), szykami jazdy i artylerii oraz obecnością księcia Józefa na polu. Autor prowadzi bohaterów w sam środek kłębiącego się dymu, huku dział i szarż, łącząc małą, osobistą odwagę z wielką historią.