Czwarty tom „Opowiadań fantastycznych” Herberta George’a Wellsa gromadzi teksty z lat 1887–1895 – okresu, w którym rodziły się jego najważniejsze idee literackie. To zbiór utworów wczesnych, często publikowanych pod pseudonimami, a zarazem zadziwiająco dojrzałych w diagnozie nowoczesności .
Tom otwiera „Opowieść o XX wieku” – błyskotliwa, satyryczna wizja technicznego triumfu, który przeradza się w katastrofę. Wells z ironią opisuje elektryczną kolej przyszłości, napędzaną „wiecznym” ruchem, bankiety dla elit i wiarę w nieograniczony postęp – aż do chwili, gdy iluzja doskonałej maszyny ujawnia swoją śmiertelną wadę. To przejmująca karykatura epoki zachłyśniętej wynalazkami i spekulacją finansową.
W „Rozmowie z Gryllotalpą” autor prowadzi filozoficzny dialog o miejscu człowieka w kosmosie. Spór między „nową nauką” a zdrowym rozsądkiem przeradza się w refleksję nad pychą rozumu i złudzeniem absolutnej wiedzy. Z kolei „Wizja przeszłości” przenosi czytelnika w odległe epoki geologiczne, gdzie narrator obserwuje przedludzkie istoty przekonane o własnej wyjątkowości – w gorzkiej paraleli do współczesnej cywilizacji.
Szczególne miejsce zajmują „Chroniczni Argonauci” – wczesna wersja późniejszego „Wehikułu czasu”. W tej historii pojawia się już motyw eksperymentu naukowego, który rozsadza granice codzienności i budzi lęk społeczności niezdolnej zrozumieć geniusza. Obok nich znalazły się opowiadania takie jak „Wyspa Æpyornisa”, „Władca dynam”, „Coś z domu nr 7” czy „Szary człowiek” – historie o obsesji, samotności wynalazców, zetknięciu z nieznanym i cienkiej granicy między racjonalnością a szaleństwem.
Ten tom pokazuje Wellsa jako pisarza, który już u progu kariery łączył fantazję naukową z ostrą satyrą społeczną. To literatura dynamiczna, pełna pomysłów i intelektualnego niepokoju – zapis narodzin nowoczesnej fantastyki.