Na mogile to powieść obyczajowo-społeczna osadzona nad Wisłą w pierwszej połowie XIX wieku, otwierająca się dramatyczną sceną wielkiej powodzi. Żywioł porywa z folwarku Piaski kołyskę z niemowlęciem. Dziecko cudem ocala, odnalezione i przygarnięte przez obcych, podczas gdy jego prawdziwi rodzice – Ignacy Mur i Tekla – rozpoczynają rozpaczliwe poszukiwania syna.
Losy porwanego dziecka splatają się z losem kilku rodzin i środowisk: drobnej szlachty, chłopów oraz bogacących się kolonistów niemieckich. Przyborowski pokazuje świat po klęsce – materialnie zrujnowany i moralnie wystawiony na próbę. Centralnym problemem powieści staje się pytanie o fundamenty siły narodu: czy są nimi pieniądz i gospodarność, czy raczej charakter, praca nad sobą i więź wspólnotowa.
„Na mogile” to nie tylko dramat rodzicielski i opowieść o cudownym ocaleniu, lecz także gorzka diagnoza społeczna. Autor ostrzega przed rozpadem tradycyjnych więzi, bezrefleksyjnym kultem bogactwa i utratą duchowych wartości, sugerując, że prawdziwe odrodzenie może przyjść dopiero „nad mogiłą” dawnych złudzeń.
Książka dostępna w księgarni Wydawnictwa CM:
https://www.wydawnictwocm.pl/walery-przyborowski-na-mogile-zapomniane-polskie-powiesci-p-1091.html